Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2009
Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2009
Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2009
Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2009
Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2009
Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009
Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2009
Ελιξήριο από αγριοτριανταφυλλιές.
Μερικά χιλιόμετρα νοτίως του Σαντιάγο, πρωτεύουσα της Χιλής, ξεχωρίζει ένα εργοστάσιο όπου γίνεται η επεξεργασία ενός σχεδόν μαγικού υλικού για τη φροντίδα του δέρματος: του λαδιού από σπόρους αγριοτριανταφυλλιάς Rosa Μosqueta. Πλέον, η Φύση γίνεται το πιο ισχυρό οπλοστάσιο απέναντι στη γήρανση.
Το Rosa Μosqueta είναι τα βασικό συστατικό της σειράς Βarefoot Βotanicals΄ Rosa Fina, που υπόσχεται ανανέωση του δέρματος και καταπολέμηση των ρυτίδων, των ουλών και της κοκκινίλας. «Η Χιλή είναι μια από τις βασικές παραγωγούς χώρες εκχυλίσματος αγριοτριανταφυλλιάς μετά τη Νότια Αφρική, την Αργεντινή και το Περού. Οι συγκεκριμένες αγριοτριανταφυλλιές φυτρώνουν ψηλά στις Άνδεις, εκεί όπου υπάρχουν χαμηλές θερμοκρασίες», λέει ο υπεύθυνος για τις εξαγωγές της εταιρείας Βarefoot Βotanicals Εντουάρντα Πάρα. Τα ροδόμηλα από τις άγριες τριανταφυλλιές συλλέγονται κάθε τρεις μήνες και διατηρούνται χωρίς συντηρητικά δεκαοκτώ μήνες.
Το Rosa Μosqueta είναι τα βασικό συστατικό της σειράς Βarefoot Βotanicals΄ Rosa Fina, που υπόσχεται ανανέωση του δέρματος και καταπολέμηση των ρυτίδων, των ουλών και της κοκκινίλας. «Η Χιλή είναι μια από τις βασικές παραγωγούς χώρες εκχυλίσματος αγριοτριανταφυλλιάς μετά τη Νότια Αφρική, την Αργεντινή και το Περού. Οι συγκεκριμένες αγριοτριανταφυλλιές φυτρώνουν ψηλά στις Άνδεις, εκεί όπου υπάρχουν χαμηλές θερμοκρασίες», λέει ο υπεύθυνος για τις εξαγωγές της εταιρείας Βarefoot Βotanicals Εντουάρντα Πάρα. Τα ροδόμηλα από τις άγριες τριανταφυλλιές συλλέγονται κάθε τρεις μήνες και διατηρούνται χωρίς συντηρητικά δεκαοκτώ μήνες.
Το έλαιο που εξάγεται από τους σπόρους χρησιμοποιείται στην κοσμετολογία ως αντιοξειδωτικό. «Ανά τρεις μήνες παράγουμε δύο τόνους από κάθε είδος: επεξεργασμένο έλαιο, φυσικό από σπόρους αγριοτριανταφυλλιάς και βιολογικό», εξηγεί ο Πάρα. «Η τιμή του βιολογικού είναι μεγαλύτερη και υπάρχει αυξημένη ζήτηση. Στα εργαστήρια διατίθενται σειρές από φιαλίδια με έλαια που προέρχονται από τους σπόρους. Κάθε σπόρος περιέχει 7% έλαιο.
Τα φυσικά και βιολογικά έλαια τα επεξεργάζονται δύο φορές και παρακολουθούμε καθώς οι σπόροι φορτώνονται στη μηχανή πριν πιεστούν.
Η φλούδα τους χρησιμοποιείται στην παρασκευή τσαγιού».
Φυσικό φάρμακο
Οι ιδρυτές της Βarefoot Βotanicals Τζόναθαν Στάλικ και Χίλερι Ντόριαν οδηγήθηκαν στη Rosa Μosqueta ως ομοιοπαθητικοί καθώς είχαν ακούσει ότι οι Ινδιάνοι Μαπούτσε στις Άνδεις το χρησιμοποιούσαν επί αιώνες.
Φυσικό φάρμακο
Οι ιδρυτές της Βarefoot Βotanicals Τζόναθαν Στάλικ και Χίλερι Ντόριαν οδηγήθηκαν στη Rosa Μosqueta ως ομοιοπαθητικοί καθώς είχαν ακούσει ότι οι Ινδιάνοι Μαπούτσε στις Άνδεις το χρησιμοποιούσαν επί αιώνες.
Είχαν συναντηθεί πριν από 20 χρόνια στο Κολέγιο Ομοιοπαθητικής του Λονδίνου. Αναζητώντας στα φαρμακεία ένα φυ σικό φάρμακο για την κόρη του Ντόριαν που είχε κολλήσει ψείρες στο σχολείο, διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε τίποτε ανάλογο και αποφάσισαν να φτιάξουν μια κρέμα που καταπολεμά τις ψείρες από φυσικά υλικά.
Αυτό ήταν το έναυσμα για να ιδρύσουν την εταιρεία τους πριν από 12 χρόνια.
Ο Στάλικ εξηγεί ότι η Βarefoot Βotanicals στηρίζεται σε τρεις αρχές:
«Να έχουμε 100% φυσική προσέγγιση, να είμαστε αποτελεσματικοί στην αντιμετώπιση του εκζέματος και της ψωρίασης και να διαθέτουμε υψηλή ποιότητα υφής και αρώματος. Πολλές μάρκες με φυσικά προϊόντα σού δίνουν την εντύπωση ότι είναι δεύτερης κατηγορίας. Θέλουμε προϊόντα που να μπορούν να είναι ανταγωνιστικά απέναντι στις διασημότερες μάρκες».
Αλλά πώς αισθάνονται για το γεγονός ότι ένα φυσικό εκχύλισμα μεταφέρεται από τόσο μακριά, από τη Χιλή στη Βρετανία; «Η αλήθεια είναι ότι το αποτύπωμα του άνθρακα που δημιουργούμε είναι μεγάλο, αλλά τουλάχιστον βοηθούμε τις κοινότητες των 
αυτοχθόνων, οπότε υπάρχει μια ισορροπία», εξηγεί.
Λιπαρά οξέα
Το επιστημονικό όνομα της Rosa Μarqueta είναι Rosa Αffinis Rubiginosa και περιέχει υψηλά επίπεδα λιπαρών οξέων που θεωρούνται ωφέλιμα για την υγεία των κυττάρων και του δέρματος. Περιέχει επίσης τρετινοΐνη (ρετινοϊκό οξύ), που είναι πηγή της βιταμίνης Α, η οποία θεωρείται ότι διεγείρει το κολλαγόνο, ανανεώνει τους ιστούς του δέρματος, απαλύνει τις ρυτίδες και ηρεμεί το εκτεθειμένο στον ήλιο δέρμα. Υπάρχουν αρκετές έρευνες που επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα του εκχυλίσματος Rosa Μosqueta.
αυτοχθόνων, οπότε υπάρχει μια ισορροπία», εξηγεί.Λιπαρά οξέα
Το επιστημονικό όνομα της Rosa Μarqueta είναι Rosa Αffinis Rubiginosa και περιέχει υψηλά επίπεδα λιπαρών οξέων που θεωρούνται ωφέλιμα για την υγεία των κυττάρων και του δέρματος. Περιέχει επίσης τρετινοΐνη (ρετινοϊκό οξύ), που είναι πηγή της βιταμίνης Α, η οποία θεωρείται ότι διεγείρει το κολλαγόνο, ανανεώνει τους ιστούς του δέρματος, απαλύνει τις ρυτίδες και ηρεμεί το εκτεθειμένο στον ήλιο δέρμα. Υπάρχουν αρκετές έρευνες που επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα του εκχυλίσματος Rosa Μosqueta.
Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009
Βότανα για τόνωση και για χαλάρωση.
ΠΗΓΗ: Τα ΝΕΑΣτίχοι: Κώστας Βίρβος Ο Θεσσαλικός Κύκλος
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Μαρκόπουλος
Ο πάτερ Γυμνάσιος
καλόγερος άξιος
επούλαγε βότανα
για κάθε αρρώστια
μα ήξερε κι έλεγε
όλα τα ξόρκια.
"Εμπλαστρα πάρτε από μένα
ευλογημένα και φτηνά,
ένα κοτόπουλο το ένα
ή φρέσκα αυγά σημερινά
μα επειδής εγώ νηστεύω,
τα θέλω Σαρακοστιανά".
Ο πάτερ Γυμνάσιος
καλόγερος άξιος
και φάρμακα έδινε
γι αυτές που ήταν στείρες
μονάχα που στοίχιζαν
δυο κίτρινες λίρες.
Ο εμφύλιος ξεκίνησε το 1947, όπως λέει η αριστερά, ή το 1943; - με αφορμή την ταινία: Ψυχή Βαθιά.
Η ταινία του Παντελή Βούλγαρη αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα σε ιστορικούς και κοινωνία
Εμφύλιος για τον... Εμφύλιο
Γράφει ο Μανώλης Πιμπλής
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2009 στην εφημερίδα «Τα Νέα».
ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ
ΠΟΛΕΜΟΥ, ΤΑ ΠΑΘΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΛΑΓΙΑΣΕΙ, Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΟΜΩΣ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΠΟΥΣ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ
ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ
ΖΩΗΡΗ. Η ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ
«ΨΥΧΗ ΒΑΘΙΑ», ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ,
ΣΕ ΕΝΑ ΒΑΘΜΟ, ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ
Το θέμα των δύο αδελφών που σχεδόν από τύχη βρίσκονται να μάχονται σε αντίπαλα στρατόπεδα, παρόλο που για αρκετούς ιστορικούς είναι είτε τετριμμένο είτε και περιθωριακό, αποτελεί μία στροφή στη μικροϊστορία, η οποία, φαίνεται, είναι της μόδας αυτή την εποχή. Ταυτόχρονα, τα μεγάλα ερωτήματα διχάζουν. Ποιος φταίει για τον Εμφύλιο, αν ο ο Εμφύλιος ξεκίνησε το 1947, όπως λέει η Αριστερά, ή το 1943, όπως υποστηρίζουν άλλες πλευρές, ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος των ξένων δυνάμεων, ακόμα και το αν οι συνεργάτες των Γερμανών «οφείλουν τη δράση τους στον κομμουνισμό», όπως διατείνονται κάποιοι, ή ποια έκταση έλαβε εντέλει το φαινόμενο του δοσιλογισμού. Επίσης, πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος μεμονομένων προσώπων, λ.χ. του Νίκου Ζαχαριάδη. Υπάρχουν σχολές σκέψης που αποκαλούνται αναθεωρητικές, άλλες που αυτοαποκαλούνται μετααναθεωρητικές, απόψεις «αριστερές», «δεξιές» και ενδιάμεσες. Γεγονός είναι ένα: τα τελευταία είκοσι χρόνια το τοπίο στην ιστοριογραφία του Εμφυλίου έχει αλλάξει ριζικά. Και η συζήτηση, με συχνά αθώες αποχρώσεις που όμως κρύβουν βαθιές ιδεολογικές διαφορές, είναι πιο ζωντανή, ίσως και πιο δημιουργική από ποτέ.
Σύγκρουση δύο κόσμων
«Η ιστορία του Εμφυλίου σήμερα, πράγματι, διαβάζεται διαφορετικά», λέει στο «Βιβλιοδρόμιο» ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντώνης Λιάκος. «Αλλά θα πρέπει να ορίσουμε τι περιλαμβάνουμε στον όρο "Εμφύλιος Πόλεμος". Υπάρχουν δύο αντιλήψεις. Σύμφωνα με την πρώτη, η Κατοχή είναι τριπλό γεγονός: αντίσταση αλλά και εξέγερση κατά των κοινωνικών δομών και εμφύλιος πόλεμος. Οπότε ο Εμφύλιος αρχίζει το 1943 και τελειώνει το 1949 με διάφορες φάσεις. Σύμφωνα με τη δεύτερη, ο Εμφύλιος αρχίζει το 1947 και τελειώνει το 1949.
Είναι άποψη μάλλον παρωχημένη. Βλέπει τα πράγματα από την κορυφή, ως μία στρατιωτική σύγκρουση και όχι ως κοινωνικό γεγονός.
Η εθνική συμφιλίωση της Μεταπολίτευσης αγιοποίησε την Αντίσταση και δαιμονοποίησε τον Εμφύλιο.
Σήμερα βλέπουμε την ιστορία περισσότερο διαφοροποιημένα, μέσα από τις τοπικές συγκρούσεις.
Το 1943-44 εμφύλιες συγκρούσεις διεξήχθησαν και στις πόλεις με τη μορφή τρομοκρατίας ή ακήρυκτου πολέμου.
Αλλά στην περίοδο 1947-1949 οι πόλεις ήταν απούσες. Οι συγκρούσεις περιορίστηκαν στην ύπαιθρο, κυρίως στον κεντρικό ορεινό όγκο της χώρας και στη Βόρεια Ελλάδα, όπου έγιναν και βίαιες στρατολογήσεις ανάμεσα στον πληθυσμό. Αρκεί όμως να μη χάνουμε από τα μάτια μας ότι υπήρξε ένα κεντρικό διακύβευμα, μια σύγκρουση δύο κόσμων που υπερέβαινε τα όρια της Ελλάδας...».
Ο πολιτικός επιστήμονας (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) Νίκος Μαραντζίδης, που μαζί με τον Στάθη Καλύβα διεκδίκησαν το ρόλο του εκφραστή ενός «νέου κύματος» στην ιστοριογραφία του ΄40- αλλά και που κατηγορήθηκαν γι΄ αυτό-, θεωρει ότι υπάρχουν θέματα που παραμένουν ταμπού. «Υπάρχει διάχυση της βίας από όλες τις πλευρές σε όλη τη δεκαετία. Η έρευνα δείχνει ότι η σύγκρουση υπήρξε ανελέητη.
Η δυσκολία έγκειται στο να αντιληφθούμε την πολυπλοκότητα που έχει διαστάσεις διεθνείς, εσωτερικές και στενά τοπικές», αναφέρει. «Είδα βουλευτή, βγαίνοντας από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη, να μιλά για "μάθημα Ιστορίας".
Το βρήκα διασκεδαστικό αλλά και προβληματικό. Ο κίνδυνος, σε μια κοινωνία που διατείνεται ότι μαθαίνει Ιστορία από μια ταινία, είναι οι τρομακτικές σχηματοποιήσεις, συνήθως στη λογική τού "να ενώσουμε και να μη διχάσουμε", λες και κινδυνεύει η δημοκρατία αν διχαστείς σε ένα θέμα», λέει. «Ο δοσιλογισμός», συμπληρώνει, «είναι λ.χ. ένα παράδειγμα θέματος που σοκάρει.
Ο αριθμός των συνεργατών είναι τόσο μεγάλος που ενδεχομένως υπερβαίνει τον αριθμό των αντιστασιακών. Η ιστορική επιστήμη το αντιλαμβάνεται, η κοινωνία δεν θέλει να το αποδεχθεί».
Η λεγόμενη «εξίσωση μαύρης και κόκκινης βίας», «δεν έχει πια νόημα ούτε ως ερώτημα», κατά τον Αντώνη Λιάκο, ο οποίος ωστόσο διευκρινίζει: «Υπάρχει μια τάση απενοχοποίησης των συνεργατών των Γερμανών.
Ο πυρήνας του αναθεωρητισμού διεθνώς απενοχοποιεί τον ναζισμό βλέποντάς τον ως αντίδραση στον κομμουνισμό. Το ελληνικό αντίστοιχο είναι ότι οι συνεργάτες των Γερμανών οφείλουν τη δράση τους στην απειλή των κομμουνιστών.
Η αμυντική αριστερή αντίληψη βλέπει προδότες και πατριώτες. Σήμερα δεν έχει νόημα ούτε να καταδικάσουμε ούτε να απολογηθούμε. Ζούμε σε μια άλλη εποχή, με άλλα διακυβεύματα».
Και ταυτόχρονα, δεν διστάζει να μιλήσει για εμφάνιση «μιας αναθεωρητικής τάσης που ενώ διαφημίζει μια νέα ματιά, επιστρέφει στην παλιά ψυχροπολεμική ερμηνεία, και ακόμη διακρίνεται για ατόφιο εμπειρισμό και μια κάποια προχειρότητα, ακόμη και λαθροχειρία, στην έρευνα και στις δημοσιεύσεις της». Ταυτόχρονα όμως ασκεί κριτική και στην «αποστεωμένη», όπως λέει, «αντίδραση μερίδας της Αριστεράς, που βλέπει τον Εμφύλιο με τα γυαλιά μιας ιστορίας που κινείται μόνο με αποφάσεις από τα πάνω, που περιορίζει τον Εμφύλιο στα 1947-1949 ενώ την Κατοχή την βλέπει αποκλειστικά ως αντίσταση, χωρίς χαρακτήρα αμφισβήτησης των κοινωνικών δομών, χωρίς ενδελεχή κοινωνική σύγκρουση».
Υπάρχουν πάντως και σημεία σύγκλισης. «Μία από τις πλέον τραγικές διαστάσεις του Εμφυλίου είναι οι μετακινήσεις παιδιών», λέει ο Νίκος Μαραντζίδης. «Η αμφίπλευρη χρησιμοποίησή τους σε ένα παιχνίδι στρατηγικής. Μόνο στη δεύτερη φάση, στο εξωτερικό και στις παιδουπόλεις, αντιμετωπίζονται τα παιδιά με όρους ανθρωπιστικούς. Αλλά στην πρώτη, προτεραιότητα όλων ήταν να μη δώσουν πάτημα στον αντίπαλο».
«Η έννοια του παιδομαζώματος, είχε στοιχειώσει», λέει ο Αντώνης Λιάκος.
«Τώρα μιλάμε για μεταφορές παιδιών και από τους μεν και από τους δε. Περιγράφουμε επίσης μία περισσότερο σωματοποιημένη παρά ιδεολογικοποιημένη ιστορία, εστιάζοντας στην πείνα και τις κακουχίες που πέρασαν ένοπλοι, έγκλειστοι, αλλά και γενικότερα οι πληθυσμοί. Αλλά αν χάσουμε τη ματιά από τη συνολική σύγκρουση δεν καταλαβαίνουμε γιατί έγιναν όλα αυτά.
Aν χάσουμε τη μικροϊστορία δεν βλέπουμε την εμπειρία των απλών ανθρώπων».
«Υπάρχει ένα είδος απόστασης ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα και αυτό που θα λέγαμε δημόσια ιστορία και συλλογική αντίληψη για τον Εμφύλιο, όπως αποτυπώνεται στα Μedia (τηλεοπτικές παρουσιάσεις, κινηματογράφος κ.λ.π.)», συμπληρώνει ο Νίκος Μαραντζίδης. «Σε επίπεδο επιστήμης, τα τελευταία 20 χρόνια υπάρχει εμβάθυνση και πολυπλοκότερη ανάγνωση της δεκαετίας του ΄40 γιατί και νέα εργαλεία και νέες οπτικές έχουμε: σημειώνω τη μελέτη κοινωνικών υποκειμένων όπως οι γυναίκες και οι μειονότητες»
.
Χρονολόγιο
Τα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα του Εμφυλίου διαδέχονται τα μεν τα δε από το 1946. Βαφειάδης και Τσακαλώτος ηγούνται του Δημοκρατικού και του Κυβερνητικού Στρατού αντίστοιχα. Ο Δημοκρατικός Στρατός έχει μπει σε Δεσκάτη, Νάουσα, Σπάρτη, Αράχοβα, Δομοκό, Καρδίτσα, Καρπενήσι κ.α. Βασικοί σταθμοί στο πολιτικό σκηνικό οι παρακάτω:
1946
1 Σεπ: Δημοψήφισμα για το πολιτειακό με αποχή του ΚΚΕ και με αποτέλεσμα 68% υπέρ της μοναρχίας. Το ΕΑΜ το χαρακτηρίζει άκυρο.
28 Σεπ: Επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου.
26 Οκτ: Ιδρύεται το Γενικό Αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) στην Τσούκα Αντιχασίων. Ο Μάρκος Βαφειάδης αναλαμβάνει την αρχηγία.
1947
19 Φεβ: Αποφασίζεται η ίδρυση του στρατοπέδου της Μακρονήσου.
12 Μαρ: Δόγμα Τρούμαν: οι ΗΠΑ προσφέρουν οικονομική βοήθεια σε Ελλάδα και Τουρκία για την αντιμετώπιση των κομμουνιστικών δυνάμεων. 20/6: Υπογραφή ελληνοαμερικανικής συμφωνίας για τους όρους της αμερικανικής βοήθειας.
24 Δεκ: Σχηματίζεται η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, με πρωθυπουργό και υπουργό Στρατιωτικών τον Μάρκο Βαφειάδη.
27 Δεκ: Σύμφωνα με τον αναγκαστικό Νόμο 509, το ΚΚΕ τίθεται εκτός νόμου.
1948
29Φεβ- 1Μαρ: Μεγάλος αριθμός νεκρών στρατιωτών στη Μακρόνησο.
20 Απρ: Εξαγγέλλεται η χορήγηση 106 εκατομμυρίων δολαρίων στην Ελλάδα από το Σχέδιο Μάρσαλ.
16 Μαϊου: Δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Πολκ, ο οποίος σκόπευε να έλθει σε επαφή με την ηγεσία του ΔΣΕ.
30 Μαϊου: Ο Μ. Βαφειάδης προτείνει ανακωχή.
28 Οκτ: Ο στρατηγός Τσακαλώτος και ο στρατηγός Βαν Φλιτ φθάνουν στη Φλώρινα.
1949
20 Ιαν: Ο Αλέξανδρος Παπάγος γίνεται αρχιστράτηγος.
30 Ιουν: Ορκίζεται η κυβέρνηση Αλέξ. Διομήδη.
10 Ιουλ: Ο Τίτο ανακοινώνει το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων.
9-15 Αυγούστου: Μάχη στο Βίτσι. 23-30/8: Μάχη του Γράμμου. 15/9: Αναγγέλλεται από τον ραδιοφωνικό σταθμό Ελεύθερη Ελλάδα η λήξη των εχθροπραξιών.
● Το χρονολόγιο αυτό βασίζεται σε ένα αναλυτικότερο δημοσιευμένο στην Ιστορία του Νέου Ελληνισμού τ.8, σελ. 235, Άρθρο Γιώργου Μαργαρίτη.
……………………………………….
Ως «μάλλον δογματική ταξινομία» θεωρεί ο ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ομότιμος διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, την άποψη ενός Εμφυλίου που «ξεκινάει το 1943 και να ολοκληρώνεται το 1949 (Στ. Καλύβας και άλλοι)». Παραμένει στην ταξινομία των μεγάλων πολιτικών τομών: «αντίσταση, εθνική απελευθέρωση (φθινόπωρο ΄44), Δεκεμβριανά (1944), ένοπλη αντι-ΕΑΜική βία της Δεξιάς (1945-1946), ένοπλη λαϊκή άμυνα κατά της αντι-ΕΑΜικής βίας που υιοθετείται από το ΚΚΕ και ολοκληρώνεται με τη μορφή του Εμφυλίου Πολέμου (1947-1949)».
Ταυτόχρονα αποδέχεται «την τομή του 1943 (πρόταση Καλύβα) ως απαρχή εμφυλιοπολεμικών ενεργειών», και μιλάει για «μια εκδοχή ριζοσπαστισμού που έχει αποσιωπηθεί, ή υποτιμηθεί, από την μεταγενέστερη αναγνώριση της αντίστασης ως «εθνικής».
Αντίθετα, λέει, «ο Εμφύλιος της περιόδου 1947-1949 δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την αντι-ΕΑΜική βία της Δεξιάς (1945-1946) η οποία δημιουργεί το εκρηκτικό υπόβαθρο της κατοπινής αναμέτρησης».
Σε αυτό το πνεύμα προτείνει μια «αναθεώρηση της αναθεώρησης»: «Φαίνεται ότι ο πραγματικός Εμφύλιος ξεκινάει μέσα στην ΕΑΜική Αντίσταση και φθάνει ως την Απελευθέρωση ή, έστω, ώς τη Συμφωνία της Βάρκιζας, αλλά αυτό που χτίζεται πάνω στη δεξιά τρομοκρατία της περιόδου 1945-1946, χωρίς να πάψει να έχει τα κλασικά κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά ενός Εμφυλίου Πολέμου, έχει καθαρά πια τα σημάδια της κομμουνιστικής υιοθέτησης των κατατρεγμένων που εξελίσσεται σε εξέγερση όπως αυτή διδασκόταν στις σχολές της Μόσχας στον Μεσοπόλεμο, όταν φοιτούσε εκεί ο ανανεωμένος τώρα αρχηγός του ΚΚΕ, Ν. Ζαχαριάδης.
Η ιδεολογική και τεχνική προετοιμασία και η καθήλωσή του σε επαναστατικά πρότυπα του Μεσοπολέμου, αφού η δικτατορία του Μεταξά και το Νταχάου του στέρησαν τη δυνατότητα συμμετοχής στην κοινωνική αλλαγή, στην κοσμογονία καλύτερα, του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δεν πρέπει να ήταν άσχετες με τις επιλογές του σε κρίσιμα στρατηγικά σημεία της πορείας του κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα. ΕΑΜική αντίσταση λοιπόν απόντος, Εμφύλιος Πόλεμος παρόντος, και υπό την ηγεσία μάλιστα του Νίκου Ζαχαριάδη.
«Ταξική επανάσταση»
»Θα μπορούσε μάλιστα να πει κανείς, με όσες επιφυλάξεις απαιτούνται σε παρόμοιες περιπτώσεις, ότι από κοινωνική άποψη έχουμε περισσότερο "Εμφύλιο Πόλεμο" στη διάρκεια της ΕΑΜικής Αντίστασης, παρά σε αυτό που αργότερα, μέσα σε άλλες πολιτικές συμβατικότητες και συμβιβασμούς, ονομάστηκε Εμφύλιος Πόλεμος. Άλλωστε, σε συνθήκες ενός παγκόσμιου αντιναζιστικού κινήματος που νομιμοποιούσε και ενίοτε προκαλούσε τον λαϊκό ριζοσπαστισμό, η ΕΑΜική Αντίσταση ήταν περισσότερο εκτεθειμένη σε βολονταριστικές ακρότητες από ό,τι η δομημένη επανάσταση του 1947-1949 που την καθοδηγούσε το ίδιο το κόμμα με επικεφαλής τον ηγέτη του και το σύνολο των στελεχών του.
Στα χρόνια 1947-1949 διεξάγεται μια "ταξική επανάσταση" την οποία εκαλείτο να φέρει εις πέρας ένας "τακτικά" οργανωμένος στρατός (Δ.Σ.) που πολεμούσε εναντίον ενός άλλου στρατού (Ε.Σ.), ισοτίμως, τουλάχιστον στις φαντασιώσεις του μεγάλου αρχηγού. Από κάποια άποψη, ίσως ο Εμφύλιος 1947-1949 είναι πολύ λιγότερο "Εμφύλιος" απ΄ ό,τι τον αποκαλούμε».
……………………………………….
«Η τραυματική εμπειρία του Εμφυλίου Πολέμου σημάδεψε για πολλές δεκαετίες την πολιτική ζωή της Ελλάδας με ακραία εκδοχή το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου το οποίο, σύμφωνα με μία από τις τότε αιτιολογήσεις του, έγινε "ώστε να μην απολεσθεί η νίκη του Γράμμου"», λέει ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ηλίας Νικολακόπουλος. «Ταυτόχρονα όμως ο Εμφύλιος Πόλεμος, ως αντικείμενο ιστορικής έρευνας ή καλλιτεχνικής δημιουργίας, απωθήθηκε παραμένοντας μια μαύρη τρύπα της συλλογικής μνήμης. Χρειάστηκε να περάσουν 40 χρόνια και να μεσολαβήσουν διαδοχικά τρεις συμβολικοί τερματισμοί του Εμφυλίουτο 1974 με τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ, το 1982 με την αναγνώριση της ΕΑΜικής αντίστασης και το 1989 με την οριστική άρση των συνεπειών του- για να δρομολογηθεί δειλά στην αρχή η μελέτη και ο αναστοχασμός για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου».
«Η ταινία του Παντελή Βούλγαρη χωρίς να διεκδικεί αξιώσεις ιστορικής ερμηνείας αποτελεί ώριμο καρπό των ερευνητικών και καλλιτεχνικών αναζητήσεων της τελευταίας δεκαετίας. Αναζητήσεων που χαρακτηρίζονται πάντως από έντονες αντιπαλότητες αφού ακολουθούν διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις για τη δεκαετία του ΄40, ενώ ορισμένες οι οποίες αυτοχαρακτηρίζονται ως μετααναθεωρητικές, αμφισβητούν ακόμη και τον αντιφασιστικό χαρακτήρα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επιλογή του Παντελή Βούλγαρη να επικεντρωθεί στην τελική φάση του Εμφυλίου (στη δεύτερη μάχη του Γράμμου το 1949), έχει ως στόχο να αναδείξει μέσα από την αγριότητα του πολέμου, μια υφέρπουσα ανθρώπινη διάσταση. Πρόκειται για το κρίσιμο εκείνο στοιχείο που επέτρεψε στα χρόνια που ακολούθησαν τον Εμφύλιο να δρομολογηθεί η συμφιλίωση της κοινωνίας και μάλιστα πολύ πριν από την τυπική επικύρωσή της από τις πολιτικές ηγεσίες», καταλήγει.
Εμφύλιος για τον... Εμφύλιο
Γράφει ο Μανώλης Πιμπλής
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2009 στην εφημερίδα «Τα Νέα».
ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ
ΠΟΛΕΜΟΥ, ΤΑ ΠΑΘΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΛΑΓΙΑΣΕΙ, Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΟΜΩΣ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΠΟΥΣ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ
ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ
ΖΩΗΡΗ. Η ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ
«ΨΥΧΗ ΒΑΘΙΑ», ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ,
ΣΕ ΕΝΑ ΒΑΘΜΟ, ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ
Το θέμα των δύο αδελφών που σχεδόν από τύχη βρίσκονται να μάχονται σε αντίπαλα στρατόπεδα, παρόλο που για αρκετούς ιστορικούς είναι είτε τετριμμένο είτε και περιθωριακό, αποτελεί μία στροφή στη μικροϊστορία, η οποία, φαίνεται, είναι της μόδας αυτή την εποχή. Ταυτόχρονα, τα μεγάλα ερωτήματα διχάζουν. Ποιος φταίει για τον Εμφύλιο, αν ο ο Εμφύλιος ξεκίνησε το 1947, όπως λέει η Αριστερά, ή το 1943, όπως υποστηρίζουν άλλες πλευρές, ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος των ξένων δυνάμεων, ακόμα και το αν οι συνεργάτες των Γερμανών «οφείλουν τη δράση τους στον κομμουνισμό», όπως διατείνονται κάποιοι, ή ποια έκταση έλαβε εντέλει το φαινόμενο του δοσιλογισμού. Επίσης, πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος μεμονομένων προσώπων, λ.χ. του Νίκου Ζαχαριάδη. Υπάρχουν σχολές σκέψης που αποκαλούνται αναθεωρητικές, άλλες που αυτοαποκαλούνται μετααναθεωρητικές, απόψεις «αριστερές», «δεξιές» και ενδιάμεσες. Γεγονός είναι ένα: τα τελευταία είκοσι χρόνια το τοπίο στην ιστοριογραφία του Εμφυλίου έχει αλλάξει ριζικά. Και η συζήτηση, με συχνά αθώες αποχρώσεις που όμως κρύβουν βαθιές ιδεολογικές διαφορές, είναι πιο ζωντανή, ίσως και πιο δημιουργική από ποτέ.
Σύγκρουση δύο κόσμων
«Η ιστορία του Εμφυλίου σήμερα, πράγματι, διαβάζεται διαφορετικά», λέει στο «Βιβλιοδρόμιο» ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντώνης Λιάκος. «Αλλά θα πρέπει να ορίσουμε τι περιλαμβάνουμε στον όρο "Εμφύλιος Πόλεμος". Υπάρχουν δύο αντιλήψεις. Σύμφωνα με την πρώτη, η Κατοχή είναι τριπλό γεγονός: αντίσταση αλλά και εξέγερση κατά των κοινωνικών δομών και εμφύλιος πόλεμος. Οπότε ο Εμφύλιος αρχίζει το 1943 και τελειώνει το 1949 με διάφορες φάσεις. Σύμφωνα με τη δεύτερη, ο Εμφύλιος αρχίζει το 1947 και τελειώνει το 1949.
Είναι άποψη μάλλον παρωχημένη. Βλέπει τα πράγματα από την κορυφή, ως μία στρατιωτική σύγκρουση και όχι ως κοινωνικό γεγονός.
Η εθνική συμφιλίωση της Μεταπολίτευσης αγιοποίησε την Αντίσταση και δαιμονοποίησε τον Εμφύλιο.
Σήμερα βλέπουμε την ιστορία περισσότερο διαφοροποιημένα, μέσα από τις τοπικές συγκρούσεις.
Το 1943-44 εμφύλιες συγκρούσεις διεξήχθησαν και στις πόλεις με τη μορφή τρομοκρατίας ή ακήρυκτου πολέμου.
Αλλά στην περίοδο 1947-1949 οι πόλεις ήταν απούσες. Οι συγκρούσεις περιορίστηκαν στην ύπαιθρο, κυρίως στον κεντρικό ορεινό όγκο της χώρας και στη Βόρεια Ελλάδα, όπου έγιναν και βίαιες στρατολογήσεις ανάμεσα στον πληθυσμό. Αρκεί όμως να μη χάνουμε από τα μάτια μας ότι υπήρξε ένα κεντρικό διακύβευμα, μια σύγκρουση δύο κόσμων που υπερέβαινε τα όρια της Ελλάδας...».
Ο πολιτικός επιστήμονας (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) Νίκος Μαραντζίδης, που μαζί με τον Στάθη Καλύβα διεκδίκησαν το ρόλο του εκφραστή ενός «νέου κύματος» στην ιστοριογραφία του ΄40- αλλά και που κατηγορήθηκαν γι΄ αυτό-, θεωρει ότι υπάρχουν θέματα που παραμένουν ταμπού. «Υπάρχει διάχυση της βίας από όλες τις πλευρές σε όλη τη δεκαετία. Η έρευνα δείχνει ότι η σύγκρουση υπήρξε ανελέητη.
Η δυσκολία έγκειται στο να αντιληφθούμε την πολυπλοκότητα που έχει διαστάσεις διεθνείς, εσωτερικές και στενά τοπικές», αναφέρει. «Είδα βουλευτή, βγαίνοντας από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη, να μιλά για "μάθημα Ιστορίας".
Το βρήκα διασκεδαστικό αλλά και προβληματικό. Ο κίνδυνος, σε μια κοινωνία που διατείνεται ότι μαθαίνει Ιστορία από μια ταινία, είναι οι τρομακτικές σχηματοποιήσεις, συνήθως στη λογική τού "να ενώσουμε και να μη διχάσουμε", λες και κινδυνεύει η δημοκρατία αν διχαστείς σε ένα θέμα», λέει. «Ο δοσιλογισμός», συμπληρώνει, «είναι λ.χ. ένα παράδειγμα θέματος που σοκάρει.
Ο αριθμός των συνεργατών είναι τόσο μεγάλος που ενδεχομένως υπερβαίνει τον αριθμό των αντιστασιακών. Η ιστορική επιστήμη το αντιλαμβάνεται, η κοινωνία δεν θέλει να το αποδεχθεί».
Η λεγόμενη «εξίσωση μαύρης και κόκκινης βίας», «δεν έχει πια νόημα ούτε ως ερώτημα», κατά τον Αντώνη Λιάκο, ο οποίος ωστόσο διευκρινίζει: «Υπάρχει μια τάση απενοχοποίησης των συνεργατών των Γερμανών.
Ο πυρήνας του αναθεωρητισμού διεθνώς απενοχοποιεί τον ναζισμό βλέποντάς τον ως αντίδραση στον κομμουνισμό. Το ελληνικό αντίστοιχο είναι ότι οι συνεργάτες των Γερμανών οφείλουν τη δράση τους στην απειλή των κομμουνιστών.
Η αμυντική αριστερή αντίληψη βλέπει προδότες και πατριώτες. Σήμερα δεν έχει νόημα ούτε να καταδικάσουμε ούτε να απολογηθούμε. Ζούμε σε μια άλλη εποχή, με άλλα διακυβεύματα».
Και ταυτόχρονα, δεν διστάζει να μιλήσει για εμφάνιση «μιας αναθεωρητικής τάσης που ενώ διαφημίζει μια νέα ματιά, επιστρέφει στην παλιά ψυχροπολεμική ερμηνεία, και ακόμη διακρίνεται για ατόφιο εμπειρισμό και μια κάποια προχειρότητα, ακόμη και λαθροχειρία, στην έρευνα και στις δημοσιεύσεις της». Ταυτόχρονα όμως ασκεί κριτική και στην «αποστεωμένη», όπως λέει, «αντίδραση μερίδας της Αριστεράς, που βλέπει τον Εμφύλιο με τα γυαλιά μιας ιστορίας που κινείται μόνο με αποφάσεις από τα πάνω, που περιορίζει τον Εμφύλιο στα 1947-1949 ενώ την Κατοχή την βλέπει αποκλειστικά ως αντίσταση, χωρίς χαρακτήρα αμφισβήτησης των κοινωνικών δομών, χωρίς ενδελεχή κοινωνική σύγκρουση».
Υπάρχουν πάντως και σημεία σύγκλισης. «Μία από τις πλέον τραγικές διαστάσεις του Εμφυλίου είναι οι μετακινήσεις παιδιών», λέει ο Νίκος Μαραντζίδης. «Η αμφίπλευρη χρησιμοποίησή τους σε ένα παιχνίδι στρατηγικής. Μόνο στη δεύτερη φάση, στο εξωτερικό και στις παιδουπόλεις, αντιμετωπίζονται τα παιδιά με όρους ανθρωπιστικούς. Αλλά στην πρώτη, προτεραιότητα όλων ήταν να μη δώσουν πάτημα στον αντίπαλο».
«Η έννοια του παιδομαζώματος, είχε στοιχειώσει», λέει ο Αντώνης Λιάκος.
«Τώρα μιλάμε για μεταφορές παιδιών και από τους μεν και από τους δε. Περιγράφουμε επίσης μία περισσότερο σωματοποιημένη παρά ιδεολογικοποιημένη ιστορία, εστιάζοντας στην πείνα και τις κακουχίες που πέρασαν ένοπλοι, έγκλειστοι, αλλά και γενικότερα οι πληθυσμοί. Αλλά αν χάσουμε τη ματιά από τη συνολική σύγκρουση δεν καταλαβαίνουμε γιατί έγιναν όλα αυτά.
Aν χάσουμε τη μικροϊστορία δεν βλέπουμε την εμπειρία των απλών ανθρώπων».
«Υπάρχει ένα είδος απόστασης ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα και αυτό που θα λέγαμε δημόσια ιστορία και συλλογική αντίληψη για τον Εμφύλιο, όπως αποτυπώνεται στα Μedia (τηλεοπτικές παρουσιάσεις, κινηματογράφος κ.λ.π.)», συμπληρώνει ο Νίκος Μαραντζίδης. «Σε επίπεδο επιστήμης, τα τελευταία 20 χρόνια υπάρχει εμβάθυνση και πολυπλοκότερη ανάγνωση της δεκαετίας του ΄40 γιατί και νέα εργαλεία και νέες οπτικές έχουμε: σημειώνω τη μελέτη κοινωνικών υποκειμένων όπως οι γυναίκες και οι μειονότητες»
.
Χρονολόγιο
Τα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα του Εμφυλίου διαδέχονται τα μεν τα δε από το 1946. Βαφειάδης και Τσακαλώτος ηγούνται του Δημοκρατικού και του Κυβερνητικού Στρατού αντίστοιχα. Ο Δημοκρατικός Στρατός έχει μπει σε Δεσκάτη, Νάουσα, Σπάρτη, Αράχοβα, Δομοκό, Καρδίτσα, Καρπενήσι κ.α. Βασικοί σταθμοί στο πολιτικό σκηνικό οι παρακάτω:
1946
1 Σεπ: Δημοψήφισμα για το πολιτειακό με αποχή του ΚΚΕ και με αποτέλεσμα 68% υπέρ της μοναρχίας. Το ΕΑΜ το χαρακτηρίζει άκυρο.
28 Σεπ: Επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου.
26 Οκτ: Ιδρύεται το Γενικό Αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) στην Τσούκα Αντιχασίων. Ο Μάρκος Βαφειάδης αναλαμβάνει την αρχηγία.
1947
19 Φεβ: Αποφασίζεται η ίδρυση του στρατοπέδου της Μακρονήσου.
12 Μαρ: Δόγμα Τρούμαν: οι ΗΠΑ προσφέρουν οικονομική βοήθεια σε Ελλάδα και Τουρκία για την αντιμετώπιση των κομμουνιστικών δυνάμεων. 20/6: Υπογραφή ελληνοαμερικανικής συμφωνίας για τους όρους της αμερικανικής βοήθειας.
24 Δεκ: Σχηματίζεται η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, με πρωθυπουργό και υπουργό Στρατιωτικών τον Μάρκο Βαφειάδη.
27 Δεκ: Σύμφωνα με τον αναγκαστικό Νόμο 509, το ΚΚΕ τίθεται εκτός νόμου.
1948
29Φεβ- 1Μαρ: Μεγάλος αριθμός νεκρών στρατιωτών στη Μακρόνησο.
20 Απρ: Εξαγγέλλεται η χορήγηση 106 εκατομμυρίων δολαρίων στην Ελλάδα από το Σχέδιο Μάρσαλ.
16 Μαϊου: Δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Πολκ, ο οποίος σκόπευε να έλθει σε επαφή με την ηγεσία του ΔΣΕ.
30 Μαϊου: Ο Μ. Βαφειάδης προτείνει ανακωχή.
28 Οκτ: Ο στρατηγός Τσακαλώτος και ο στρατηγός Βαν Φλιτ φθάνουν στη Φλώρινα.
1949
20 Ιαν: Ο Αλέξανδρος Παπάγος γίνεται αρχιστράτηγος.
30 Ιουν: Ορκίζεται η κυβέρνηση Αλέξ. Διομήδη.
10 Ιουλ: Ο Τίτο ανακοινώνει το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων.
9-15 Αυγούστου: Μάχη στο Βίτσι. 23-30/8: Μάχη του Γράμμου. 15/9: Αναγγέλλεται από τον ραδιοφωνικό σταθμό Ελεύθερη Ελλάδα η λήξη των εχθροπραξιών.
● Το χρονολόγιο αυτό βασίζεται σε ένα αναλυτικότερο δημοσιευμένο στην Ιστορία του Νέου Ελληνισμού τ.8, σελ. 235, Άρθρο Γιώργου Μαργαρίτη.
……………………………………….
Ως «μάλλον δογματική ταξινομία» θεωρεί ο ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ομότιμος διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, την άποψη ενός Εμφυλίου που «ξεκινάει το 1943 και να ολοκληρώνεται το 1949 (Στ. Καλύβας και άλλοι)». Παραμένει στην ταξινομία των μεγάλων πολιτικών τομών: «αντίσταση, εθνική απελευθέρωση (φθινόπωρο ΄44), Δεκεμβριανά (1944), ένοπλη αντι-ΕΑΜική βία της Δεξιάς (1945-1946), ένοπλη λαϊκή άμυνα κατά της αντι-ΕΑΜικής βίας που υιοθετείται από το ΚΚΕ και ολοκληρώνεται με τη μορφή του Εμφυλίου Πολέμου (1947-1949)».
Ταυτόχρονα αποδέχεται «την τομή του 1943 (πρόταση Καλύβα) ως απαρχή εμφυλιοπολεμικών ενεργειών», και μιλάει για «μια εκδοχή ριζοσπαστισμού που έχει αποσιωπηθεί, ή υποτιμηθεί, από την μεταγενέστερη αναγνώριση της αντίστασης ως «εθνικής».
Αντίθετα, λέει, «ο Εμφύλιος της περιόδου 1947-1949 δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την αντι-ΕΑΜική βία της Δεξιάς (1945-1946) η οποία δημιουργεί το εκρηκτικό υπόβαθρο της κατοπινής αναμέτρησης».
Σε αυτό το πνεύμα προτείνει μια «αναθεώρηση της αναθεώρησης»: «Φαίνεται ότι ο πραγματικός Εμφύλιος ξεκινάει μέσα στην ΕΑΜική Αντίσταση και φθάνει ως την Απελευθέρωση ή, έστω, ώς τη Συμφωνία της Βάρκιζας, αλλά αυτό που χτίζεται πάνω στη δεξιά τρομοκρατία της περιόδου 1945-1946, χωρίς να πάψει να έχει τα κλασικά κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά ενός Εμφυλίου Πολέμου, έχει καθαρά πια τα σημάδια της κομμουνιστικής υιοθέτησης των κατατρεγμένων που εξελίσσεται σε εξέγερση όπως αυτή διδασκόταν στις σχολές της Μόσχας στον Μεσοπόλεμο, όταν φοιτούσε εκεί ο ανανεωμένος τώρα αρχηγός του ΚΚΕ, Ν. Ζαχαριάδης.
Η ιδεολογική και τεχνική προετοιμασία και η καθήλωσή του σε επαναστατικά πρότυπα του Μεσοπολέμου, αφού η δικτατορία του Μεταξά και το Νταχάου του στέρησαν τη δυνατότητα συμμετοχής στην κοινωνική αλλαγή, στην κοσμογονία καλύτερα, του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δεν πρέπει να ήταν άσχετες με τις επιλογές του σε κρίσιμα στρατηγικά σημεία της πορείας του κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα. ΕΑΜική αντίσταση λοιπόν απόντος, Εμφύλιος Πόλεμος παρόντος, και υπό την ηγεσία μάλιστα του Νίκου Ζαχαριάδη.
«Ταξική επανάσταση»
»Θα μπορούσε μάλιστα να πει κανείς, με όσες επιφυλάξεις απαιτούνται σε παρόμοιες περιπτώσεις, ότι από κοινωνική άποψη έχουμε περισσότερο "Εμφύλιο Πόλεμο" στη διάρκεια της ΕΑΜικής Αντίστασης, παρά σε αυτό που αργότερα, μέσα σε άλλες πολιτικές συμβατικότητες και συμβιβασμούς, ονομάστηκε Εμφύλιος Πόλεμος. Άλλωστε, σε συνθήκες ενός παγκόσμιου αντιναζιστικού κινήματος που νομιμοποιούσε και ενίοτε προκαλούσε τον λαϊκό ριζοσπαστισμό, η ΕΑΜική Αντίσταση ήταν περισσότερο εκτεθειμένη σε βολονταριστικές ακρότητες από ό,τι η δομημένη επανάσταση του 1947-1949 που την καθοδηγούσε το ίδιο το κόμμα με επικεφαλής τον ηγέτη του και το σύνολο των στελεχών του.
Στα χρόνια 1947-1949 διεξάγεται μια "ταξική επανάσταση" την οποία εκαλείτο να φέρει εις πέρας ένας "τακτικά" οργανωμένος στρατός (Δ.Σ.) που πολεμούσε εναντίον ενός άλλου στρατού (Ε.Σ.), ισοτίμως, τουλάχιστον στις φαντασιώσεις του μεγάλου αρχηγού. Από κάποια άποψη, ίσως ο Εμφύλιος 1947-1949 είναι πολύ λιγότερο "Εμφύλιος" απ΄ ό,τι τον αποκαλούμε».
……………………………………….
«Η τραυματική εμπειρία του Εμφυλίου Πολέμου σημάδεψε για πολλές δεκαετίες την πολιτική ζωή της Ελλάδας με ακραία εκδοχή το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου το οποίο, σύμφωνα με μία από τις τότε αιτιολογήσεις του, έγινε "ώστε να μην απολεσθεί η νίκη του Γράμμου"», λέει ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ηλίας Νικολακόπουλος. «Ταυτόχρονα όμως ο Εμφύλιος Πόλεμος, ως αντικείμενο ιστορικής έρευνας ή καλλιτεχνικής δημιουργίας, απωθήθηκε παραμένοντας μια μαύρη τρύπα της συλλογικής μνήμης. Χρειάστηκε να περάσουν 40 χρόνια και να μεσολαβήσουν διαδοχικά τρεις συμβολικοί τερματισμοί του Εμφυλίουτο 1974 με τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ, το 1982 με την αναγνώριση της ΕΑΜικής αντίστασης και το 1989 με την οριστική άρση των συνεπειών του- για να δρομολογηθεί δειλά στην αρχή η μελέτη και ο αναστοχασμός για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου».
«Η ταινία του Παντελή Βούλγαρη χωρίς να διεκδικεί αξιώσεις ιστορικής ερμηνείας αποτελεί ώριμο καρπό των ερευνητικών και καλλιτεχνικών αναζητήσεων της τελευταίας δεκαετίας. Αναζητήσεων που χαρακτηρίζονται πάντως από έντονες αντιπαλότητες αφού ακολουθούν διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις για τη δεκαετία του ΄40, ενώ ορισμένες οι οποίες αυτοχαρακτηρίζονται ως μετααναθεωρητικές, αμφισβητούν ακόμη και τον αντιφασιστικό χαρακτήρα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επιλογή του Παντελή Βούλγαρη να επικεντρωθεί στην τελική φάση του Εμφυλίου (στη δεύτερη μάχη του Γράμμου το 1949), έχει ως στόχο να αναδείξει μέσα από την αγριότητα του πολέμου, μια υφέρπουσα ανθρώπινη διάσταση. Πρόκειται για το κρίσιμο εκείνο στοιχείο που επέτρεψε στα χρόνια που ακολούθησαν τον Εμφύλιο να δρομολογηθεί η συμφιλίωση της κοινωνίας και μάλιστα πολύ πριν από την τυπική επικύρωσή της από τις πολιτικές ηγεσίες», καταλήγει.
Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2009
Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009
Κρύο με ισχυρούς βορειο-ανατολικούς ανέμους.
Ο χάρτης με τις ελάχιστες θερμοκρασίες 3 με 7 βαθμούς. Ψυχρή εισβολή από τα Βαλκάνια. Ισχυροί βορειο-ανατολικοί άνεμοι.
Ο χάρτης με τις μέγιστες θερμοκρασίες, γύρω στους 12 βαθμούς σε όλη την Ελλάδα.
Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2009
Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2009
Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2009
Μνήμες Πολέμου. Τα παιδιά του Εμφύλιου.
ΜΝΗΜΕΣ ΠΟΛΕΜΟΥ
Τα παιδιά του Εμφυλίου
«Παιδομάζωμα», μια φρικτή λέξη από την περίοδο του οθωμανικού ζυγού έμελλε να στοιχειώσει ξανά, με χειρότερους όρους, την Ιστορία μας
Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΤΟΜΑΗ Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2009 στο ΒΗΜΑ
ΣΕ ΤΡΕΙΣ ημέρες από σήμερα θα γιορτάσουμε μία ακόμη επέτειο του ιστορικού «Οχι». Ετσι παρέμεινε, με μία μόνο λέξη, στη συλλογική μας μνήμη η ηρωική αντίσταση του λαού μας στη σαρωτική επέλαση των δυνάμεων του Αξονα που αιματοκύλισε την Ευρώπη, στοιχίζοντας τη ζωή σε εκατομμύρια
ανθρώπους. Επίσημα, το τέλος του πολέμου τοποθετείται τον Μάιο του 1945. Στη χώρα μας όμως η ειρήνη καθυστέρησε άλλα τέσσερα χρόνια.
Ο ελληνικός Εμφύλιος που ξέσπασε αμέσως μετά οδήγησε τη χώρα στο χείλος της αβύσσου. Το αίμα που έρευσε και η φυγάδευση χιλιάδων ελλήνων, κυρίως νέων, στις χώρες του ανατολικού συνασπισμού στέρησαν τη χώρα από ένα δυναμικό κομμάτι
του πληθυσμού της. Περίπου 60.000 ήταν οι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού που μετά την ήττα τους κατέφυγαν στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και 25.000 τα παιδιά που μεταφέρθηκαν εκεί. Το γνωστό έκτοτε ως «παιδομάζωμα», μια φρικτή λέξη που είχε στοιχειώσει την εθνική μας μνήμη από την περίοδο του οθωμανικού ζυγού, αναβίωνε, με χειρότερους όρους αυτή τη φορά.
Ελληνόπουλα στον καταυλισμό Charita Κatholica, κοντά στην πόλη Κάρλοβι Βάρι της Τσεχοσλοβακίας. «Της φωτογραφίας παρακαλώ όπως μη γίνη χρήσις» έγραφε από την Πράγα ο επιτετραμμένος της εκεί ελληνικής πρεσβείας Ανδρέας Παππάς (ΑΠ 1893, 1η Δεκεμβρίου 1948) Θέμα ταμπού στην ελληνική ιστοριογραφία, αφού η ανάμνηση και μόνο της τραυματικής εκείνης εμπειρίας προκαλεί βαθιά οδύνη, έχει ελάχιστα θιγεί συγκριτικά με άλλες όψεις της περιόδου του πολέμου τόσο από κύκλους ακαδημαϊκούς όσο και δημοσιογραφικούς.
Πρόσφατα μόλις ξεκίνησε ένας διάλογος για τη δημόσια Ιστορία, την ιστορία εκείνη που ξεφεύγει από τα όρια της διδασκαλίας της μέσα σε ακαδημαϊκές αίθουσες και τολμά να διαλέγεται κρίσιμα πολιτικά και εθνικά ζητήματα, μύθους και ταμπού που συχνά θεωρούνται αναγκαίοι για την επούλωση πληγών, με στόχο την εσωτερική συνοχή της κοινωνίας. Κύλησε όμως πολύς χρόνος έκτοτε.
Πολλά πράγματα άλλαξαν. Επήλθε εθνική συμφιλίωση. Με την πτώση της χούντας της 21ης Απριλίου θεωρητικά και πρακτικά έληξε η μακρά περίοδος της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Αλλά και στην Ευρώπη, όλα άλλαξαν μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Εκατομμύρια απόρρητοι φάκελοι των κρατικών υπηρεσιών των πρώην κομμουνιστικών κρατών βγήκαν στο φως, αλλάζοντας την εικόνα που είχαμε για το παρελθόν. Αποδείχτηκε, δηλαδή, ότι το παρελθόν δεν παραμένει αμετάβλητο, αλλά μπορεί και αυτό να αλλάζει με τα νέα ερωτήματα που θέτει, ή ερμηνείες που αναζητεί, η ίδια η κοινωνία. Η ζοφερή εκείνη περίοδος της Ιστορίας μας γράφτηκε με υπερβολές ή λάθη και από τις δύο πλευρές· και αυτό είναι κατανοητό ως ένα βαθμό, εφόσον αποσκοπούσε στην κατασκευή ενός λιγότερο προβληματικού εθνικού παρελθόντος. Ζητούμενο, πάντως, παραμένει η ψυχρή ανάγνωση των γεγονότων μέσα από τις ίδιες τις πηγές.
Στο άρθρο αυτό, η ανάγνωση θα επιχειρηθεί μονομερώς, μέσα από τα επίσημα έγγραφα των διπλωματικών και προξενικών μας αρχών στο εξωτερικό. Είναι όμως σε κάθε περίπτωση, και παρά τη μονομέρειά της, η συγκεκριμένη έρευνα μια καλή αρχή.
Ούτε έναν, ούτε δύο ή δέκα, αλλά 85 φακέλους μόνο της Κεντρικής Υπηρεσίας- περιόδου 1948- 1952- εντόπισε με τη χρήση της λέξης-«κλειδί» «παιδομάζωμα» το πρόγραμμα ηλεκτρονικής διαχείρισης αρχείων που εφαρμόζει το ΥΠΕΞ.
Δύσκολο να μεταφερθεί στον περιορισμένο χώρο ενός άρθρου ακόμα και η περιγραφή της ιστορικής πληροφόρησης των πολύτιμων σε περιεχόμενο ιστορικών φακέλων.
Κάθε άνοιγμα ενός νέου φακέλου και μία έκπληξη: γράμματα με ακανόνιστο παιδικό χαρακτήρα ή ορθογραφικά λάθη παιδιών (αετόπουλα) που ζητούσαν από τον « πατέρα » Μάρκο (Βαφειάδη) να γυρίσουν στην Ελλάδα όταν ελευθερωθεί, σπαρακτικές αιτήσεις γονέων οι οποίοι αναζητούσαν τα παιδιά τους που είχαν μεταφερθεί «για ασφάλεια» έξω από τις ζώνες των εμφυλιακών συρράξεων. Διπλωματικές ενέργειες της χώρας, με προεξάρχοντες τους πρεσβευτές Κύρου και Δενδραμή, προς τον ΟΗΕ, αλλά και προς τις κυβερνήσεις των Συμμάχων για διαμεσο λάβησή τους στον Στάλιν, προκειμένου να δοθεί τέλος στη νέα μορφή που έπαιρνε η εθνική αιμορραγία της χώρας.
Εντυπα, φωτογραφικό υλικό, ανταποκρίσεις από όλο τον κόσμο για την ημέρα πένθους της Ελλάδας, την 29η Δεκεμβρίου του 1949, που υπομνήστηκε ευλαβικά σε όλες τις πρωτεύουσες του γνωστού τότε ως «ελεύθερου κόσμου», κτλ.
Σύμφωνα με έκθεση του προέδρου του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού προς τη Βαλκανική Επιτροπή που ερευνούσε τις συνοριακές τριβές της Ελλάδας με τους βόρειους γείτονές της, «...η εν ευρεία κλίμακι εκτέλεσις του αδικήματος της φυλοκτονίας ήρχισεν από των τελευταίων μηνών του 1947 και καθ΄ όλον το 1948 », αφορούσε δε « μικρούς Ελληνόπαιδας από ηλικίας 5 ετών και άνω ». Ο συνολικός αριθμός των παιδιών, σύμφωνα με στοιχεία της Ligue des Societes de la Croix Rouge, την 1η Δεκεμβρίου του 1948 ανήρχετο σε 24.696 και ήταν κατανεμημένος ως εξής: 2.000 σε στρατόπεδα της Αλβανίας, 2.650 στη Βουλγαρία, 3.000 στην Ουγγαρία, 3.801 στη Ρουμανία, 2.235 στην Τσεχοσλοβακία και 11.000 στη Γιουγκοσλαβία.
Στις 27 Νοεμβρίου του 1948, κατόπιν ενεργειών της ελληνικής κυβέρνησης, η Γ΄ Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ που συνεδρίασε στο Παρίσι αποφάσισε « όπως συστήση τον επαναπατρισμόν των εκτός των εστιών αυτών ευρισκομένων Ελληνοπαίδων εφ΄ όσον ήθελον ζητήση τούτο τα παιδία ταύτα, οι γονείς των, ή τούτων μη υπαρχόντων,οι πλησιέστεροι συγγενείς
«Τα ελληνόπουλα στις Λαϊκές Δημοκρατίες». Εκδοση της Επιτροπής Βοηθείας Ελληνοπαίδων, που εξεδόθη, το 1948 στο Παρίσι, με πλούσιο φωτογραφικό περιεχόμενο (ΑΠ 1227, πρεσβευτής Α. Κύρου από Ηνωμένα Εθνη, 12 Νοεμβρίου 1948) των ». Η επιμέλεια για την επίτευξη του συγκεκριμένου σκοπού και της αποκαταστάσεως της επαφής μεταξύ της Ελλάδας και των «δορυφόρων κρατών της» ανετέθη από τον ΟΗΕ στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό (ΙCRC) και στην προαναφερθείσα Ενωση (Ligue) των Εθνικών Ερυθρών Σταυρών. Πράγματι, αντιπρόσωποι των δύο αυτών διεθνών οργανώσεων επισκέφθηκαν την Ελλάδα, αλλά δεν έγιναν αρχικά δεκτοί από κανένα κομμουνιστικό κράτος.
Μόνο η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Τσεχοσλοβακία φάνηκαν πρόθυμες, μετά μικρή παρέλευση χρόνου, να επιτρέψουν την είσοδο στο έδαφός τους στους ξένους εκπροσώπους, αλλά και αυτών η θέληση ερμηνεύτηκε ως « πολιτικός ελιγμός, αποβλέπων εις την επ΄ αόριστον παρέλκυσιν του τόσου τραγικού δια την Ελλάδα,τα παιδιά και τους γονείς τους ζητήματος ».
Στο μεταξύ, μία μετά την άλλη έφθαναν οι εκθέσεις των πρεσβειών μας για τον τρόπο διαβίωσης των παιδιών στα στρατόπεδα- όπως περιήρχοντο από αυτόπτες μάρτυρες που τύχαινε να έχουν για κάποιο λόγο επαφή με τα παιδιά αυτά.
Ολες οι εκθέσεις πάντως έκαναν λίγο ως πολύ λόγο για καλές σχετικά συνθήκες υγιεινής και διαίτησης των παιδιών, που τελούσαν πάντοτε υπό ιατρική επίβλεψη και παρακολουθούσαν κανονικά τα μαθήματά τους σε τάξεις της ηλικίας τους, ή οι μεγαλύτεροι σε επαγγελματικές τεχνικές σχολές. «Τα παιδιά μας ζουν ευτυχισμένα στις Λαϊκές Δημοκρατίες» ήταν ο τίτλος τετρασέλιδης ανακοίνωσης του υπουργού Παιδείας της Κυβέρνησης του Βουνού, καθηγητή-ιατρού Πέτρου Κόκκαλη (ΑΠ 1/4/56/511/217), όπως παρουσιάζεται σε οικείο φάκελο του έτους 1949. Καλύτερες, πάντως, ήσαν οι συνθήκες στα στρατόπεδα της Ουγγαρίας.
Σε σημείωμα του διοικητικού υπαλλήλου Γ. Βενετσιάνου από τη Βουδαπέστη, που διαβίβαζε ο επιτετραμμένος Α. Ι. Παππάς από την Πράγα (ΑΠ 426, 15 Μαρτίου του 1949) και περιέγραφε τις πράγματι καλές συνθήκες διαβιώσεως των εκεί συγκεντρωθέντων Ελληνοπαίδων αναφέρει σχετικά: «...τελευταίως εβελτιώθη ο ιματισμός των παρασχεθέντος εις έκαστον παιδίον ενός επανωφορίου και μιας καινουργής ενδυμασίας. Ωστόσο δεν εξέλιπεν από τα ατυχή ταύτα παιδία η ζωηρά νοσταλγία της πατρίδος και ο πόθος επιστροφής εις αυτήν, εκδηλούμενος εκάστοτε διαφοροτρόπως όπως π.χ. απόκρυψις της χορηγηθείσης καινουργής ενδυμασίας, ίνα μη καταστραφή εδώ και την μεταφέρουν καινουργή όταν επιστρέψουν στην Ελλάδα...».
Θα ακολουθήσουν δύο ακόμα αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το 1949 και το 1950. Ωστόσο, οι αιτήσεις γονέων ή συγγενών προς τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό θα φθάσουν μόλις τις 6.000, « αριθμός δυσαναλόγως μικρός σχετικώς με τον συνολικόν αριθμόν απαχθέντων παιδιών » (πρεσβευτής Φ. Φίλων από Βέρνη, ΑΠ 43621, 12 Αυγ. του 1949). Ανάμεσα σε αυτές και 15 μουσουλμάνων από την περιοχή Διδυμοτείχου. Ως αιτία σε άλλο σημείωμα αναφερόταν ο αναλφαβητισμός και οι κακές καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη χώρα και εμπόδιζαν την ενημέρωση των πολιτών.
Πλην του ΟΗΕ, το θέμα θα λάβει, όπως αναμενόταν άλλωστε, εξαιρετικές διαστάσεις στον Τύπο, θα προκαλέσει το ενδιαφέρον του Πάπα, ο οποίος θ΄ αποστείλει σχετική επιστολή-έκκληση στον αμερικανό ΥΠΕΞ Ατσεσον και θ΄ αποτελέσει αντικείμενο οξύτατης συζήτησης στο βρετανικό Κοινοβούλιο. Ψηφίσματα θα εκδοθούν από πλήθος οργανώσεων εντός και εκτός Ελλάδος και η 29η Δεκεμβρίου του 1949 θα τιμηθεί ως ημέρα πένθους για την Ελλάδα διεθνώς. Η φράση του ηγέτη της νίκης των Συμμάχων Γουίνστον Τσόρτσιλ « πολέμησαν γενναία, πολέμησαν ωραίοι ως Ελληνες » αφορούσε όλους εκείνους τους ήρωες που αγωνίστηκαν για μια ανεξάρτητη και ελεύθερη πατρίδα. Η τραγωδία που ακολούθησε ήταν ό,τι πιο άδικο άξιζε όχι μόνο για τους ίδιους αλλά και για τον τόπο μας.
Η κυρία Φωτεινή Τομαή είναι προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών.
Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2009
Ήρθε στο χωριό ο Αρκουδιάρης.
Λεύτερη και ανέμελη η ψυχή του
πέρα ως πέρα οι κάμποι είναι δικοί του
Οι αφεντάδες πως χτυπούν το κομπολόϊ
και πως κουρδίζουν το χρυσό τους το ρολόϊ
Κλήρο να αποχτήσει δεν τον νοιάζει
τρέχει αυτός σκλαβιά δεν δοκιμάζει
Πως καθρεφτίζονται τα όμορφα κορίτσια
και ο τσομπάνος πως κρατάει την αγκλίτσα
Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2009
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
